14 Kasım 2008 günü bu köşede ABD’nin çiçeği burnunda başkanına bağlanan küresel umutlardan ve dünyanın her köşesinde rastlanılabilecek bu umutların sahiplerinin sınır tanımaz iyimserlikten söz ettiğim bir yazı yayınlamıştım: Umudun İsmi: Barack Obama… Söz konusu yazımda insanların haklı olarak, Obama’dan büyük bir beklenti içinde olduklarının altını çizmiş, Harvardlı siyahi bir hukukçu olan yeni başkandan gerçekten de dünyayı değiştirmesinin beklendiğini ifade etmiştim.

Hayır, Obama kendisine bağlanan umutları (en azından henüz) boşa falan çıkarmadı. Kendisinden dünyayı değiştirmesini bekleyen insanların ve küresel iyimserliğin odağında olmayı sürdürüyor. Hatta şu anda bu yazıyor olmamdan da açıkça anlaşılacağı üzere, umudun ismi olmaktan umudun cismi olmaya evrildi yeni başkan.

Evet, ABD Başkanı Barack Hüseyin Obama’nın Mısır’da yaptığı konuşmadan söz ediyorum. İslam dünyasına zeytin dalı uzattığı ve Amerika’nın Müslümanlarla hiçbir zaman savaş içinde olmadığı ve olamayacağını söylediği barış mesajları ile dopdolu Kahire Üniversitesi’ndeki konuşmasından…

Ülkesinde yaşayan Müslümanların selamını taşımaktan onur duyduğunu söylediği ve es-Salam Aleykum diyerek başladığı konuşmasında Obama, çocukluğunda ezan sesleri ile uyandığını, bütün dinlerin temelinde kardeşlik ve hoşgörü olduğunun altını çizdi. Müslümanların kutsal kitabı Kur’an’dan alıntılar yaparak etkili kıldığı konuşmasında, İslam’ın medeniyete saçtığı ışıktan ve Batı’nın İslam’a borçlu olduğundan söz etmesi ve sık sık dinsel referanslara gönderme yaparak İslam dininin Amerika’nın önemli bir parçası olduğunu söylemesi etkili oldu ve alkış aldı.

İşkenceyi kendisinin yasakladığı söylemesi ve Guantanamo’yu kapattığını belirtmesi dinleyenler üzerinde olumlu etkiler bıraktı. İslam dünyasında kadının konumundan, eğitimden, özgürlükten ve insan haklarından söz etmesi, bir gecede her şeyin güllük gülistanlık olmayacağını, sabırlı olunması gerektiğini vurgulaması, İsrail-Filistin sorunu çerçevesinde realist açıklamalarda bulunması, İsrail ile Amerika arasındaki ilişkilerin görmezden gelinemeyeceğinin üzerini çizerek, iki devletli çözümden yana olduğunu İsraillilerin yeni yerleşim birimleri inşa etmeye son vermelerini gerektiğini vurgulaması, kendisine beslenen umutların boş olmadığı izlenimini oluşturdu. Medeniyetler ittifakına göndermede bulundu ve bu şekilde de ABD zihniyetindeki önemli bir açılıma vurgu yapmış oldu. Kısacası Obama, konuşması boyunca gerçekçi, mantıklı, öznel ve iyi niyetli bir imaj sergiledi.

Samuel Huntigton tarafından teorize edilen Medeniyetler Çatışması anlayışının en önemli dış politika ilkesi olarak yıllarca Washington’un tavırlarını belirlemesinden sonra Medeniyetler İttifakı’na yeni başkan tarafından yapılan göndermeler, gerçekten de Amerika’nın artık farklı bir profil kazanmak istediğini ve doğu-batı çatışması temelinde yükselen sakat ve kadim ve zalim düşünüş biçeminden uzaklaşmak istediği şeklinde yorumlanabilir.

Yıllardır doğuya ve İslam’a olan yaklaşımlarını insan hakları ve kadın hakları düşmanlığı, demokrasi yoksunluğu ve totaliter eğilimlere düşkünlük, batı ve Hıristiyan düşmanlığı, hoşgörüsüzlük, radikalizm gibi her coğrafyada bulunması mümkün olumsuz görüngüler üzerine inşa eden Amerika’nın ve Amerikalıların, Obama’nın, İslam ülkelerinde kadın haklarına vurgu yapması, Türkiye ve Bangladeş gibi Müslüman ülkelerin demokrasi tecrübelerine göndermede bulunarak farklı bir duruş sergilemesinin, batının kadim doğu algısının belli alanlarda özellikle temerküz ettirilmiş olumsuz bir yaklaşım olduğunu ve kötü niyetten hali olmadığını ortaya koyan ve bunun artık onlar tarafından da görülmeye başladığının bir göstergesi olarak okumak istiyorum kendi adıma…

Öte yandan, daha önce yapılan bütün zulümlerin, işgallerin, sömürülerin ve katliamların neocon unsurlara ihale edilerek işin içinden kolayca çıkılamayacağının da unutulmaması gerekir. Obama, ünlü tarihçimiz Kemal Karpat’ın deyimiyle, belki de görüp görebileceğimiz en iyi insanlardan biri olabilir, fakat yanlış yaptığını şu ya da bu şekilde itiraf ederek pişman olduğunu söyleyen birinin bunu ispat etmesi gerekir. Sonuçta Obama’nın konuşması çok umut verici, güzel mesajlarla dolu ve iyimserlik aşılayan bir açıklamaydı ve umudun ismini cisimleştirdi gözümüzde… Ancak bunun sağlamasının da yapılması gerekir. Bunu da zaman yapacak artık. Bize bekleyip görmek düşecek.