Son haftalarda beklenmedik kararlar alan ve ekonomi dünyasını şaşırtan merkez bankasının kararları nasıl değerlendirilmeli? Ekonomimiz üzerinde etkileri nasıl oldu ve olacak? Yatırımcıların yatırımlarını nasıl yönlendirecek? Yabancı yatırımcılar üzerinde ektisi ne olacak? Global Ekonomik krizin etkisinden yavaş yavaş kurtulan gelişmekte olan ülkeler, global piyasalardaki aşırı likiditeye karşı yeni yeni tedbirler almaya başladı. Bir kısım ülkeler enflasyonist baskıya karşı kısa vadeli faizleri artırırken, bazıları da sıcak paraya karşı bir kısım farklı yaptırımlar uyguluyorlar. Merkez Bankası da   son iki aydaki, Para Politikası Kurulu   toplantısında kısa vadeli faizleri indirip, bankaların munzam karşılık oranlarını artırdı. MB yetkilileri hemen her fırsatta kendilerinin veri bağımlısı olduğunu ve değişen veri akışına göre enflasyonu düşürücü ve fiyat istikrarını koruyucu yeni tedbirler alabileceklerini belirtiyorlar.

Merkez Bankasının 20 Ocak günkü Para Politikası Kururlu toplantısı sonrası ortalık karıştı. Faiz indiriminden memnun olmayan faiz lobisi, Merkez Bankasının aldığı kararlarla kendilerini şaşırttığını, hatta ters köşeye yatırdığından yakındılar. Merkez Bankası hâlâ bazı çevrelerde eleştirilmeye devam ediliyor. Lakin, karar sonrası piyasalarda yaşananlar, bunun tam tersini söylüyor. Kısa vadeli sıcak para yurtdışına çıkarken, uzun vadeli yabancı girişi olduğu gözleniyor. Nitekim döviz fiyatlarında çok aşırı bir dalgalanma olmaması dikkat çekiyor. Merkez Bankası, zorunlu karşılıklarla ilgili beklenen kararını, 24 Ocak Pazartesi gününe erteleyerek piyasanın döviz talebini görmek istedi. Bu konuda oluşan belirsizliğin etkisiyle cuma günü öğleye kadar dolar 1,582 TL'ye yükseldi. Fakat, Merkez Bankasının günlük döviz alış ihalesine 220 milyon dolarlık teklifin gelmesiyle eli rahatlayan Merkez Bankası, 24 Ocak'ta mevduat karşılık oranlarını beklentilerin üzerinde artırdı. Bu kararın yansıması olarak yabancıların Devlet İç Borçlanma Senetleri satışıyla faiz oranları küçük çaplı bir yükselme yaşandı. Yabancıların alıcı ve yerlilerin döviz işlemlerinde fiyatları dar aralıkta dalgalı seyir izlerken, Merkez Bankasının döviz alış ihalesine yüklü satış teklifi de devam etti. Bir haftalık süreçte kredi faizleri bir miktar yükselirken, hacimde daralma oldu. Zaten, gerek Merkez Bankasının, gerekse ekonomi yönetiminin görmek istediği de buydu.

Merkez Bankasının Bu kararlarını değerlendirecek olursak malumunuz; 2001 krizi öncesinde de ekonomik göstergelerde iyileşmeler görülmüş ve o gün için özerk olmayan Merkez Bankası, sabit kur politikası uygulamasında 6 aylık döviz kuru açıklamaya başlamıştı. Ekonomideki iyileşmeden rehavete kapılan ekonomi yönetimi, sıcak paraya karşı tedbir almadığından, kısa süre sonra derin bir kriz yaşamıştık. Şimdi ise farklı bir uygulama gözleniyor. Ekonomiden sorumlu Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın da belirttiği gibi bağımsızlığı sadece fiyat istikrarı alanında olan MB'nin, diğer attığı bütün adımları ilgili birimlerle koordineli olarak yapılıyor.

Hükümet seçim sürecine giren Türkiye'nin finansal krizin çabuk atlatılmasıyla elde ettiği ekonomik kazanımları ve bu konuda yurtiçi ve yurtdışında oluşan güveni kaybetmek istemiyor. Söz konusu süreçte ekonomiyi soğutarak belli bir süre daha yavaş büyümeyi tercih ediyor. Böylece kısa vadeli sıcak paranın ani giriş çıkışına önlem alarak seçim öncesinde ekonomide olumsuz bir sürpriz yaşanmasını istemiyor. Daha uzun vadeli yabancı yatırımcıyı tercih ediyor. MB'nin aldığı önlemlere karşı gerek iş dünyası, gerekse bireylerin belirli bir süre daha üretimini, ticaretini ve harcamalarını fazla borçlanmaya gitmeden sürdürmesi gerekiyor. Bence Merkez Bankasını kararları takdire şayan olup takdirle karşılanmalıdır. Nitekim AB ve ABD’nin önemli iktisatçıları da bu yönde açıklamalarda bulundular.  

 Muhabbetle kalın…

Bilal KILIKLI

Mali Müşavir / Ekonomist

Kilikli_bilal@hotmail.com