Ülkemizdeki İş sizlik Sorununun Temel Nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz.

Büyümenin ithalata dayalı olması ve sürekli cari açık yaratması i şs izliği olumsuz etkilemi ş tir, İ leri teknolojinin üretim sürecine girmesi nedeniyle otomasyon yaygınlaşmıştır, Talep yetersizliğine bağlı i s sizlik sorunu da ciddi boyutlara ulaşmı ş tır, IMF politikalarının yetersizliği ve ülkemize verdi ğ i zararlar i s sizlik sorununu daha da büyütmüştür, Kamu kesimindeki istihdamın daralması da işsizlik sorununu büyütmüştür,   Türkiye’de birim i ş gücü maliyetleri artı s ı dünya bazında oldukça fazladır, Vergi ve SSK primleri OECD ülkelerine göre oldukça yüksektir, Ülkemizde asgari ücret AB’ye yeni üye olan ülkelere göre oldukça yüksektir, Ülkemizde verimlilik-ücret dengesizliği söz konusudur.

İş sahibi olmak Özellikle Büyükşehirlerde çok önemlidir. Her şeyin Para karşılığı elde edildiği bu gibi yerlerde tek yol iş bulup para kazanmaktır ki karnını doyurup ihtiyaçlarını giderebilsin. Bundan dolayıdır ki,   İşsiz kalan bir kişinin, Memleketin en önemli sorunu olarak işsizliği görmesini anlayabileceğinizi sanıyorum.

Birincisi; Ev ve İşyeri sahibi olmak kolaylaştırılmalı toprak zengini olan memleketimizde Kirada oturanların kiradan kurtarılması için hükümetin desteklediği kredilerle kolayca ev sahibi olunması sağlanmalıdır. Elektrik, Su, Doğalgaz ve telefon gibi temel ihtiyaçlardan alınan vergiler sıfırlanmalı ve bu sektörün kar marjı minimize edilmeli. İşyeri kiralarından Stopaj uygulaması kaldırılmalı ve Vergi oranlarında indirime gidilmelidir

İkincisi; Bütün vatandaşların iş sahibi olması için en önemli çözüm yolu üretim yapacak fabrika sayısını arttırmaktır. Nüfus planlaması adı altında yapılan nüfus artışının frenlenmesi faaliyeti yeni iş imkanları üzerinde olumlu değil olumsuz bir etkisi olduğu kanaatindeyim. Şöyle ki Gelişmesini tamamlamış ülkelerde eğer nüfusta artış olmuyorsa yeni hiç bir şey yapmaya gerek duyulmamaktadır. Yol, Okul, Cami, Stadyum, Araba vs… Bunların hiçbiri eğer nüfus artışı gerçekleşmez ise gerekli değildir. Üretilen gıda maddelerinin ve ihtiyaç duyulan diğer her türlü tüketim maddelerinin de miktarını artırmak gerekmez. Eğer Nüfus sabit hale gelir ilerleme ve artış olmaz ise bütün üretim ve tüketim de sabit hale gelir ve ilerleme durur. Bir başka açıdan şöyle düşünmek gerekir Piyasa ve Ekonomi, bisiklet üzerinde hareket etmeye benzer eğer bisiklet üzerinde durur isen düşersin, pedal çevirir isen hareket edersin. İlerlemek için gelişmek ve üretimi, tüketimi, nüfusu artırmanın bir çözüm olduğunu düşünüyorum.  

Üçüncüsü; İşe alma ve işten çıkarma koşulları kolaylaştırılmalı, İşveren üzerindeki prim ve vergi yükü azaltılmalı, Ayrıca işçi ücretlerinden kesilen gelir vergisinin kaldırılması veya düşürülmesi gerekmektedir. Kayıt dışı istihdamın önüne geçebilmek için en önemli sorun işveren üzerindeki vergi yükü ve sosyal güvenlik primleridir. Öyle ki işçiye 500 Tl civarında bir ödeme yapan işveren, Devlete Sosyal Güvenlik primi ve Vergi olarak 340 Tl civarında ödeme yapmaktadır.  Bu kadar yüksek vergi ve Sosyal güvenlik primi ödemesi İşverenlerimizin kayıt dışı olarak işçi çalıştırmasına yol açmaktadır.

Bütün bunların yanında; Kısa vadeli çözümler üretilmesinden ve  popülist yaklaşımlardan vazgeçilmelidir, Ulusal istihdam politikaları, küresel hareketlerin de etkisi temel alınarak dü ş ünülmelidir, İstihdamda ba s arı için istihdam öncelikli politikalar izlenmelidir, Ülkemizi  esas olarak yeni i s alanları ortaya çıkaracak istihdam politikaları uygulamalıdır, Üretim ve istihdam için kamusal planlama yapılmalıdır, Bu nüfusun eleman açı ğ ının çok fazla olduğu sektörlerde değerlendirilmesi gereklidir, İzlenecek makro ekonomik politikalarda toplam talep yetersizliğine bağlı işsizlik sorunu dikkate alınmalıdır, Ülkemizin genç nüfusa sahip olması iyi değerlendirilmelidir,   Bilgi ve iletişim teknolojilerine yatırım yapılmalıdır, Tarıma dayalı sanayi geliştirilmelidir, AR-GE’ye önem verilmelidir, İstihdamı yaratan yatırımların önündeki girdi maliyetlerinin kısılması yoluna gidilmelidir…..  

Bu önerilere daha eklenecekler var ama şimdilik bu kadar yeter.

Muhabbetle Kalın…

Bilal KILIKLI

Mali Müşavir/Ekonomist