Dünyada merkezi göl olan kaç tane kent vardır bilemiyoruz; ama Vietnam’ın başkenti Hanoi, bunlardan biri (‘Hanoy’ diye okunuyor). Hanoi’un merkezindeki gölün adı, Geri Verilmiş Kılıç Gölü. Efsanelere göre, yaklaşık 600 yıl önce, tanrılar, Vietnam kralı için, Çinli sömürgecileri yensin diye bu gölün yüzeyine bir kılıç çıkartıyor. Kılıcı kullanan kralın ordusu zafer kazanıyor. Daha sonra gölde kayıkla giderken, sudan bir kaplumbağa çıkıyor, kılıcı alıp gölün derinliklerine dalıyor. Gölde hala büyük bir kaplumbağa yaşıyor. Kaplumbağaya Hanoilular gözleri gibi bakıyorlar. Gölün üstünde, kısacık bir köprüyle gidilebilecek bir tapınak var, görülmeye değer. Bu tapınak, birçok ortamda, Hanoi’un simgesi olarak kullanılıyor. Göl kıyılarında, her gün, sabahın köründe, Vietnamlıları spor yaparken, koşarken, sohbet ederken görmek, göle de kente de ayrı bir hava katıyor. Hele buraya Vietnam bayraklı bir tişörtle giderseniz, Vietnam’ı sevdiğinizi düşünerek size yardımcı olmaya çalışacak çokça insanla tanışacaksınız.

Eski Hanoi

Hanoi’un en eski bölgesi, göl yakınında. Bu bölgeyi yüksek yapılaşmadan koruyan düzenlemeler bulunmakta. Bu düzenlemeler sayesinde, bölgede en yüksek yapı, 5 katlı. Evlerin birçoğu, ‘tünel-ev’ olarak adlandırılan biçemde. Bu evlerin sokaktaki cepheleri dar; ancak, evler, uzun bir dikdörtgen olarak tünel gibi uzanıyor. Neden böyle? Çünkü eski zamanlarda, ev sahipleri, evlerinin sokakta kapladığı yere göre vergi ödüyorlardı. Ayrıca evler, krala saygı amacıyla, Saray’ın boyundan daha yüksek olamazdı. Hanoi’un Fransız döneminden kalma 100 yıllık bir opera yapısı var. Bağımsızlık sonrasında opera, birçok siyasal etkinlik için kullanıldı. Görülmeye değer.

Lenin Parkı ve Hanoi Hilton

Hanoi’da, Geri Verilmiş Kılıç Gölü dışında, ondan çok daha büyük ve İstanbul Boğazı havası veren bir göl var. Bu, Batıgöl. Bunun dışında, Hanoi’da bir de Lenin Parkı var. Dünyada Lenin heykelinin sökülmediği az sayıdaki yerden biri olan park, Vietnamlı yaşlıların spor ve dans dersi yeri olarak oldukça popüler. Parkın bir bölümünün kapatılıp yerine lüks bir otel dikilmesine Hanoi’lular razı gelmediler; parklarına da, Leninleri’ne de sahip çıktılar. Bir başka görülecek yer, Hanoi Hilton. Savaş döneminde, büyük bir ironi örneği olarak ‘Hanoi Hilton’ biçiminde adlandırılan Hoa Lo Cezaevi’nin ağırladığı Amerikan askerleri arasında, o zamanlar Hanoi’u bombalamak üzereyken uçağı düşürülüp öfkeli Vietnamlıların lincinden zar zor kurtarılan, Obama’nın rakibi, eski Amerikan devlet başkanı adayı John McCain de var. Bir diğer Hanoi Hilton sakini Amerikan askeri ise, yıllar sonra, 1995’te, Amerika’nın ilk Birleşik Vietnam büyükelçisi oluyor. Hoa Lo, Vietnam-Amerikan Savaşı öncesinde Vietnamlı devrimcileri ağırlamıştı uzun yıllar. ‘B-52 Gölü’ olarak adlandırılan küçük göl de görülebilir. Bu gölün tabanında, Vietnamlıların düşürdüğü bir Amerikan savaş uçağı yatıyor.

Ho Çi Min’in Anıtmezarı

Hanoi, oldukça önemli müzelere ev sahipliği yapıyor: Bunların en başında, Ho Çi Min’in Anıtmezarı geliyor. Burada ulu önderin bedeni sergileniyor. Ho Çi Min’e ulusal ve uluslararası turistlerce öyle bir ilgi var ki, anıtmezar, açık olduğu her saatte kuyruklarla dolup taşıyor. Anıtmezar, Vietnamlılar için bir tür Mekke gibi. Ülkelerinin kurtarıcısını görmek için geliyorlar. Burada, nöbetçi değişiminde tören yapılıyor. Bunu da görmek iyi olabilir.  

Hanoi’un Müzeleri

Vietnam Kadın Müzesi’nde, savaşta birçok kahramanlıklar göstermiş kadın savaşçılar ve asker anaları yanında, Vietnam’ın anaerkil gelenekleri ve kadınların gündelik yaşamları da tanıtılıyor. Vietnam’ın çeşitli etnik kesimlerinden kadınların yaşantıları da sergileniyor; Vietnam-Amerikan Savaşı sırasında uluslararası kadın hareketlerinin eylemlilikleri de. Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki Vietnam yapıtları da görmeye değer. Ordu Müzesi’nde, tarihten günümüze Vietnam askerleri tarafından kullanılan savaş araçları ve Fransız ve Amerikan ordularından ele geçirilen askeri gereçler sergileniyor (ki bunların içinde bir savaş uçağı da var). Hava Kuvvetleri Müzesi’nde ise çeşit çeşit uçak ve helikopter sergileniyor. Vietnam Tarihi Müzesi’ndeki tarihsel nesneler, dikkate değer. Vietnam Devrimi Müzesi ise, hem sergileri hem de Fransız sömürge döneminden kalma yapısıyla ilgiyi hak ediyor. Etnoloji Müzesi’nde, Vietnam’ın 54 etnik grubunun yaşantıları sergileniyor; müzenin bahçesine, geleneksel azınlık evleri kurulmuş durumda. Burada, ünlü konik Vietnam köylü şapkasının nasıl yapıldığını öğrenebilirsiniz.

Tapınaklar

Müzeler yanında, bin yıl önce hizmete açılmış olan ve Vietnam’ın ilk üniversitesi olan Yazın Tapınağı da görülmeli; tapınağın bahçesindeki taş yazıtlarda, mezunların adları listelenmiş. Hanoi’un en eski tapınağı olan Bach Ma Tapınağı, Vietnam kralı tarafından, kendisine yol göstermiş olan beyaz bir at anısına kuruluyor. Günümüzde, tapınağın bahçesinde, bir beyaz at heykeli var. Bir diğer görülmeye değer tapınak, Trung kardeşlerin anısına yapılmış Hai Ba Trung Tapınağı. Bunlar, İ.S. 1. yüzyılda Çinli işgalcilere direnen ve teslim olmaktansa kendini ırmağa atan Vietnamlı kızkardeşler. Yüzyıllar sonraki Vietnamlı savaşçıların güç kaynaklarından biri, bu direniş idi.

Burada yazılanlardan anlaşılacağı gibi, Hanoi, görülmeye değer bir kent. Asya’ya yolu düşenlerin ‘görülmesi gereken kentler’ listesine alınması önerilir.

Yard.Doç.Dr. Ulaş Başar Gezgin, 30 Aral ık 2011

Ağsayfası: http://ulas.teori.org    

Facebook/Yüzdefteri: http://www.facebook.com/gezginulas

Facebook/Yüzdefteri Yazar Sayfası: http://www.facebook.com/pages/Ulas-Basar-Gezgin/195934110481685

Twitter: http://twitter.com/#!/gezginulas  

E-posta: ulas@teori.org; ulasbasar@gmail.com

Gezgin Kaynakça (Tüm Yapıtları): http://www.scribd.com/doc/70192554