Geçen yılın TÜBİTAK ödüllü bilim adamı Bilkent Üniversitesi Öğretim
Üyesi Prof. Dr. Engin Umut Akkaya, hayal sınırlarını zorlayan icadıyla
maddenin en küçük yapı taşlarından olan molekülleri, matematiksel işlem
yapabilir hale getirdi.
İcatla, bilgisayar işlemcilerinin bu akıllı nano boyuttaki
moleküllerden yapılabilmesi için ilk ve en önemli adım da atılmış oldu.
Profesörün icadıyla, gelecekte çok daha küçük boyutta molekül bilgisayarların yapımı da hayal olmaktan çıktı.
Bilkent Üniversitesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Engin Umut
Akkaya, AA muhabirine çalışmasına ilişkin bilgi verirken, dünya
genelinde başka araştırmacıların da moleküllerle elektronik devreler
üzerine çalışmalar yürüttüğü anlattı.
Akkaya, uzun yıllar süren araştırmaları sonucunda moleküller dünyasıyla
makroskopik dünya arasında ışık aracılığıyla iletişim kurabilen bir
dizi molekül geliştirmeyi başardıklarını bildirdi.
Kimyasal yollarla çinko ve kadmiyum gibi iyonları input olarak işleyen
molekülün tüm tasarımını kendilerinin yaptığını anlatan Akkaya,
moleküle ilişkin şu bilgileri verdi:
''Bu molekül, belirli dalga boylarında (farklı renklerde) ışık
verebiliyor. Toplama ve çıkarma yapması için gerekli input kimyasal
olarak verebiliyor, output ise ışık ya da kimyasal formda olabiliyor.
Yaklaşık 0.1 nanometreküp hacimindeki floresans özellikli yeni
molekülümüze ışık ve kimyasal inputlarla çalışıyor. Böylece istenen
matematiksel işlemleri de yapabiliyor. Şu an sadece toplama ve çıkarma
yapabilen molekül üzerinde ileride, şifreleme de dahil olamak üzere çok
daha geniş alanda uygulamalar geliştirilecek.''
''MOLEKÜLER BİLGİSAYARLAR GELECEK''
Söz konusu çalışmalarıyla bilgisayarların işlem yapan silisyum
çiplerinin moleküllerle yapılmasının ilk ve en önemli adımını
attıklarını belirten Akkaya, ''Kimya alanında bu tip moleküller, biraz
da şans eseri elde ediliyordu. Biz bu çalışmamızda ise ilk kez molekülü
kendimiz tasarlayarak geliştirdik. Ne yaparsak nasıl davranır
düşüncesiyle hareket ettik. Bu nedenle molekülün sistem tasarımı çok
iyi ve o nedenle bilim dünyasında çok ses getirdi ve editörler
tarafından çalışmamız Kimyanın en prestijli dergisi Journal of the
American Chemical Society dergisine kapak olarak seçildi'' dedi.
Akkaya, derginin 132 yıllık yayın hayatında Türkiye'den sadece 7 makale
yayınlandığını da belirterek, bunlardan 5'inin kendi laboratuvarındaki
son 5 yıldaki çalışmaların sonuçlarına ait olduğunu söyledi.
Molekülleri akıllı hale getirdiklerini, bu moleküllerin dış dünyayla ve
birbirleriyle iletişim kurabildiğini ifade eden Akkaya, daha sonraki
çalışmalarında bunları birbirleriyle biraraya gelecek hale
getireceklerini kaydetti.
GÜDÜMLÜ İLAÇ TASARIMLARINDA AKILLI MOLEKÜLLER
Bilgiyi işleyebilen molekülün, aynen bilgisayarlarda silisyum
işlemciler gibi bir takım input ve output sistemine göre çalıştığını
bildiren Akkaya, ''Bu çalışmanın bir ötesi için beklenen konu, bilgi
işleyen bu molekülleri birararaya getirerek çok daha üst sistemlere
ulaşmak. Bu şimdilik mümkün görünüyor. Bu sistem, özellikle çeşitli
hastalıkların tedavisinde güdümlü ilaçlar için oldukça önem taşıyor''
dedi.
İlk adımını attıkları çalışmalarında asıl hedeflerinin dışarıdan
kontrol edebilebilen ya da kontrol programı yüklenebilir molekül
tasarımları yapmak olduğunu dile getiren Akkaya, ''Yani moleküler
robotiğe doğru giden bir yapılara ulaşmak istiyoruz'' dedi.
Akkaya, akıllı moleküllerin gelecekteki kullanımına ilişkin şöyle konuştu:
''Şimdiden 20 yıl sonra bilgisayar yerine bir kap içinde sıvı bir
bilgisayar olur mu? diye düşündüğümüzde şu an bundan şüpheliyim. Ama
bugün atılan temeller üzerine kurulacak moleküler sistemlerden
yararlanarak yapılacak multi-fonksiyonel ilaç taşıyıcı sistemleri, ilaç
taşıyıcı moleküler robotik sistemler, pekala mümkün olabilir. Yani
aslında biz bugünün yarı iletken tabanlı bilgisayarlarının yaptığını
değil, yapamadıklarını hedefliyoruz.''
Bilkent Üniversitesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi ve UNAM-Malzeme Bilimi
ve Nanoteknoloji Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Engin Umut
Akkaya, geçen yıl kanser tedavisinde umut olarak gösterilen fotodinamik
terapi yönteminin etkinliğini büyük oranda arttıran nanoteknoloji
tabanlı, ileride de ilaç olarak geliştirilebilecek molekül senteziyle
TÜBİTAK Bilim Ödülü almıştı.
Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Yazılım & Tasarım & Teknik Destek : Mahmut ÖZDEMİR