Klavyeyi ortadan kaldıracak yeni teknoloji, kullanıcının sesini bir kez
bilgisayara tanıtmasının ardından devreye giriyor ve sesle bilgisayara komut da
verilebiliyor.
CTD System A.Ş Ar-Ge Müdürü Çetin Çetintürk, AA muhabirine yaptığı
açıklamada, Türk araştırmacıları ve girişimcilerinden oluşan şirketlerinin,
konuşma tanıma sistemleri üzerine 8 yıldır yürüttüğü çalışmalar sonucu "dikte"
isimli yazılımı geliştirmeyi başardığını bildirdi. Çetintürk, "dikte"nin bugüne
kadar "dünyada yapılmış ilk ve tek Türkçe konuşma-tanıma sistemi" olduğunu
belirtti.
Dikte’nin, aynı zamanda "en yüksek kapasiteli" konuşma tanıma sistemi
de olduğunu söyleyen Çetintürk, "Bundan sonra Türkçe yazıları, konuşarak
bilgisayara yazma imkanına sahip olunacak" dedi.

"TÜRKÇE’YE UYARLAMAK ÇOK ZORDU"

Türkçenin sondan eklemeli bir dil olduğundan kelime çeşitliliğinin çok
olduğunu vurgulayan Çetintürk, "Bu nedenle bugüne kadar kimse bu konunun yanına
bile yanaşamadı. Geliştirdiğimiz Türkçe konuşma tanıma sistemi, aynı zamanda
dünyanın en yüksek kapasiteli, en hızlı sistemi. Algoritmalar, bugünün en modern
işlemcilerini sonuna kadar kullanıyor. Hatta 4 çekirdekli işlemciler şu an
yetmiyor, 16 çekirdekli istiyoruz. Çünkü insanın algılaması ve tanımasıyla
yarışıyoruz" ifadesini dile getirdi.
Çetintürk, söz konusu teknolojinin kullanımı ile ilgili şöyle konuştu:
"Dikte kullanılırken, kullanıcının mikrofon takması ya da masasında
mikrofon bulundurması gerekiyor. Konuşurken mümkün olduğunca düzgün telaffuz
etmesi, cümleleri doğru seslendirmesi gerekiyor. Kullanıcının sesini ilk başta
bilgisayara tanıtması işlemi 3-4 saat sürüyor. Bu esnada ekranda görülen yazılar
uygun bir şekilde telaffuz ediliyor. Hem kullanıcının sesini bilgisayar
öğreniyor, hem de kullanıcı sistemi ne şekilde kullanması gerektiğini
öğreniyor.
Böylece kullanıcının konuşarak yazı yazması, hatta bunun ötesinde
konuşarak elektronik posta yollama gibi klavye ya da mouse kullanarak
yapılabilecek komutları da sesle yapması mümkün oluyor.
Diğer kullanımında ise dikte ile chat programlarında da sesi yazıya
dönüştürerek karşı tarafa iletebiliyor. Yazılım paketinde outlook entegrasyonu
opsiyonel olarak sunuluyor. Birtakım komutları sesle verebiliyorsunuz."

300 MİLYAR KELİME KAPASİTESİ

Çetintürk, geliştirdikleri sistemin bir kelime kökünden 16 milyon kelime
türetebildiğini, 25 bin kökü tanıyabildiğini, teorik kelime kapasitesinin de 300
milyar dolayında olduğunu kaydetti.
İngilizce ve Rusça dillerinde konuşma tanıma sistemlerinin 2000’lerden
itibaren bulunduğunu anlatan Çetintürk, "Sistemimize en yakın teknoloji ile
farkımız 10 bin kelime yüz bin kelime değil. Sistemi, birkaç milyon kat daha
fazla bir kapasiteye sahip olarak geliştirdik. Önümüzdeki yıldan itibaren biz bu
işi bütün dünyaya öğretir hale, teknolojiyi tüm dünyaya biz satar hale geleceğiz,
çok iddialıyız" diye konuştu.
Türkçe versiyonun ardından İngilizce versiyonu ile de pazara
çıkacaklarını, bu dil için 300 milyar kelime kapasitesinden 100 bin kelime
kapasitesine geri döneceklerini ifade eden Çetintürk, şöyle konuştu:
"Böylece bizim yurt dışındaki dev rakiplerimizden çok daha iyisini
yapmış olacağız. Bizim elimizdeki teknoloji hepsinden daha iyi.
Teknolojiyi geliştirebilmek için bilinen konuşma tanıma teorisinin
ötesinde yapay zeka ve sinyal işleme algoritmalarının üzerine kurulu algoritma ve
modeller geliştiriyoruz. Yakın gelecekte eşya ve otomobil gibi yaşamdaki pek çok
alanla konuşarak iletişim kurulmasını sağlayan teknolojiler de geliştirilecek.
3-4 yıllık süreçte bu konuşma iletişimlerinin yaygınlaştığını hep birlikte
göreceğiz."

ÖZÜRLÜLER VERSİYONU DA YOLDA

Genel versiyonun gelecek hafta teknomarketlerde yerini almasının ardından
ortopedik ve görme özürlüler için de ek paketlerin çıkacağını, bu teknolojinin,
özürlülerin pek çok işini kolaylaştıracağını belirten Çetintürk, "Türkiye’de çok
ciddi bir görme özürlü grup var. Bu insanlar da artık kendilerine gelen yazıları
okuyabilecekler ve cevaplayabilecekler. Ortopedik özürlülerin klavye
kullanamayanların da bilgisayar kullanması için önemli bir imkan doğmuş oldu"
diye konuştu.
Çetintürk, söz konusu yazılımın hedef kitlesi ile ilgili şu bilgileri
verdi:
"Ülkemizde kitap ya da tez yazmak isteyen çok kıymetli bilim adamları ve
sanatçılar var. Ancak bunun için vakitleri yok. Böyle bir teknoloji onların yazım
süreçlerini çok kolaylaştıracağı için aslında biz bu işin bilim ve teknoloji ile
sanatın gelişimine de katkıda bulunacağını düşünüyoruz."
Algoritmaları çalıştırmak için İntel ile iş birliğine gittiklerini
bildiren Çetintürk, "Dikte"nin, İntel’in işlemci teknolojisinde iyi sonuçlar
verdiğini belirterek, "En kısa zamanda en doğru sonucu verebilmek için en hızlı
işlemciyi kullanmamız gerekiyor. İntel ile bu yönde bir ilişkimiz var" dedi.
Çetintürk, bir süre sonra konferanslarda, toplantılarda yapılan
konuşmaları da tanıyabilen sistemleri pazara sunacaklarını bildirdi.

İNTEL, AR-GE DESTEĞİ VERDİ

İşlemci teknolojilerinin önde gelen firmalarından İntel’in desteğiyle
oluşturulan "Dikte" ile ilgili açıklama yapan İntel Teknik Çözümler Müdürü
Uygar Doyuran da teknolojinin, CTD’nin ürünü olduğunu vurgulayarak, İntel’in,
geliştirilen yazılımın performansının optimize edilmesi konusunda CTD ile ortak
çalıştığını anlattı.
"Dikte"nin, İntel’in çok çekirdekli işlemcileri üzerinde yüksek
performansla çalıştığını belirten Doyuran, "Bundan önce Türkçe konuşmaları
tanıyan bir sistem yoktu ve şu an dünyadaki en hızlı teknolojiye sahip bir sistem
bu. Bugün bu ürüne rahatlıkla sahip olabiliyorsunuz. Daha önce klavye ve mouse
kullanarak yapılan pek çok komutu artık konuşarak yapabileceğiz. Bazı komutları
da konuşarak vereceğiz" dedi.
Doyuran, İntel’in, ABD’de 150 ülkenin yeni teknoloji geliştiricilerinin
katıldığı yarışmasında "Dikte"nin yarıştığını ve ürünün birinci seçildiğini
sözlerine ekledi.