Yazı Boyutu : 
Saygı Yalman
saygi@haberajans.com
saygi@haberajans.com
'Fedailer Mangası'ndan Rıfat Ilgaz
09 Mart 2010 Salı 23:08
Rıfat llgaz'ın ismi Türk sinemasında ''Hababam sınıfı'' filmi ile duyulduğu bilinir. Oysa Rıfat Ilgaz'ın bir çoğumuzun bilmediği geçmişi vardır...
Kimilerimiz çok tanımadı Ilgaz'ı, 'Hababam Sınıfı' filmlerinden ismini duyar oldu 80 sonrası kuşaklar.
68 döneminin gençliği elbet yakından bilir Ilgaz'ı dergilerin baş köşelerinden farklı farklı isimler ile okurdu!. Gençlik içinde öyküleri şiirleri söz edilir ve 68 hareketinin gençlik içindeki manevi duygular ile beslenmesini sağlardı.
Ilgaz'ın 'Habam Sınıfı' öyküsü, İlhan Selçuk'un 'Dolmuş dergisinde' yazmaya başlayacak ve öykü roman olarak devam ederek okuyucularının beğenisini alacaktır.
Ancak Ilgaz'ın şairliğinin yanında kendisini bu öyküyü yazma gereksinimi duyuran elbet bilinmeyen Öğretmenlik hayatıdır.
Yıllarca öğretmenlik yapacak hayatındaki Mahmut hoca, Şaban, Düdük karekterlerinin fikirleri doğacak ve gelecek kuşaklara güldürü ve mizahla o yılların zor koşullarına göre aydınlanma mücadelesi verecektir.
Ilgaz, Türk edebiyatının mizah mücadelesinin baş ustalarından dır aslında. Hayatı sürgün, hapislerle sürmüştür.
Çok söz etmeden biraz anlatır Rıfat Ilgaz dizelerinde kendini:
"Önce şiirde sevdim kavgayı
Özgürlüğü kelime kelime şiirde
Mısra mısra sevdim yaşamayı
Öfkeyi de sevinci de
Senin ışıklı günlerin
Benim iyimser dostlarım
Hepsi hepsi şiirde
Ne varsa yitirdiğim
Bütün bulduklarım şiirde
Kafiyeden önce gelen
Sevgilerimiz mi sade
Sürgün de var
Hapis de"
Ve Ilgaz, kendisi için "ben şaiirliğimin yanında Mizahçı doğmuşum..."der.
Atilla İlhan, Rıfat Ilgaz'ın Edebiyat'ın "Fedailer mangası" öncülerinden olduğunu belirtir dizelerinde.
Evet bende bu tanımın doğru olduğunu düşünüyorum.
Edebiyat tarimizin 'Fedaileri'de diyebiliriz Ilgaz, ustaya.
Bu sürecin 'fedailer sınıfı'ndandır aslında. O sınıfın emekçisi oldu hayatı boyunca sürgünde, hapisde, sansürlerde.
Hayatını, Türk halkının aydınlamasına, edebiyatına feda etmiş ve özveri ile yaşamıştır yaşamı boyunca.
Mal, mülk geridedir Ilgaz için, öncelik manevi mücadelenin önceliğidir felsefesinde.
Ilgaz'ın tanışma fırsatı bulduğu Nazım Hikmet, Ilgaz'dan bahseder: "Gençlerin içinde çok beğendiğim şairler var, hepsinin ismini aklımda tutamıyorum, isimleri henüz yer etmedi, ama şiirlerini pek beğeniyorum. Şöyle aklımda kalanları, sıra tefriki yapmadan sayayım: Dinamo, Suat Taşer, Rıfat Ilgaz, A. Kadir, Orhan Kemal, Saffet Irgat vesaire.."
Uğur Mumcu Ilgaz'ı 1991 yılında şöyle anlatır: "Neden yargılıyorlar Rıfat Ilgaz'ı, Nazım Hikmet'i, Mehmet Ali Aybar'ı? bir sosyal sınıfın diğer öteki sınıflara tahakkümü. anlatıyorlar..."
İşte "Koca Çınar" Rıfat Ilgaz'ın büyük hayatının o kısa öyküsü:
1911 yılında Kastamonu'nun Cide ilçesinde doğdu.. Şiir yazmaya ortaokul öğrencilik yıllarında başladı. İlk şiiri 27.07.1927'de, günlük Nazikter gazetesinde yayınlandı. Ayrıca; Açıkgöz (Kastamonu), Güzel İnebolu ve Güzel Tosya gazetelerinde şiirleri ve yazıları yayınlanmaya başladı. Lise yıllarında babasının ölümü nedeniyle ayrıldı. Yatılı olarak Kastamonu Muallim Mektebi'nde öğrenim gördü. 1930 yılında mezun oldu. Altı yıl süreyle Gerede, Akçakoca, Hendek ile Düzce arasında Gümüşova'da ilkokul öğretmenliği yaptı. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünü 1938'de bitirdi ve Adapazarı Ortaokulu Türkçe Öğretmenliğine atandı. 1939'da İstanbul Karagümrük Ortaokulunda Türkçe Öğretmenliğine başlayan llgaz'ın, yazı ve şiirleri büyük dergilerde yayınlanmaya başladı. 1940'da Gığır, Oluş, Ulus, Güneş, Yücel, Varlık, Hamle ve Yeni İnsanlık dergilerinde şiirleri çıktı ve aynı yıl Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne girdi. Haşan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel'le tanıştı. Ömer Faruk Toprak ile 9 Eylül 1942'de Yürüyüş dergisini çıkardılar. Bu dergide Orhan Kemal, Sait Faik, Cahit Irgat, A. Kadir, Nazım Hikmet (İbrahim Sabri) ile birlikte çalıştılar. 1943'de ilk kitabı "Yarenlik"i yayınladı. Şiirleri olağanüstü bir ilgi gördü. Ocak 1944'de "Sınıf" adlı şiir kitabı çıktı. Sıkıyönetim kararı ile toplatıldı. Pertev Naili Boratav "Sınıf" için:"Yeni Türk şiirine inanmayanlara, Rıfat llgaz'ın kitabını oku-yup anlamlarını dilemekten başka yapılacak birşey yoktur" diye yazdı.1945'de Gün dergisi çıktı. llgaz bu dergide sekreterdi. Bu dergide yazıları yayınlandı. Aziz Nesin'in Cumartesi dergisine ortak oldu. Seçici kurulda çalıştı. 1946'da Esat Adil, Sabahattin Ali ve Aziz Nesin ile birlikte Gerçek gazetesini çıkardılar. 1946 Ekim ayında Yığın dergisini Esat Adil ve Adil Yağcı ile birlikte çıkardılar.
Öğretmenliğe yeniden döndükten sonra Boğazlayan-Yozgat'a tayini çıktı. Hastalığı nedeniyle Validebağ Sanaturyumunda yattı. Şubat 1947'de Sabahattin Ali, Aziz Nesin ve Mim Uykusuz'un çıkardığı Markopaşa kadrosuna girdi. Sık sık kapatılan bu derginin daha sonraları sorumlu müdürlüğünü üstlendi. Malum Paşa, Merhum Paşa, Hür Markopaşa gibi dergilerin de sık sık adı değişiyordu.
1950'li yıllarda llgaz gazetecilik yapmaya başladı. Sakıncalı olduğundan, gazeteler ve dergiler imzalarına pek yer vermediler. 1952-1960'daTan gazetesinde dizgici-düzeltmen ve röportaj yazarı olarak çalıştı. Turhan Selçuk ve İlhan Selçuk'un çıkardığı Dolmuş dergisinde "Stepne" takma adıyla yazılar yazdı. Hababam Sınıfı, Pijamalılar (Bizim Koğuş), Don Kişot İstanbul'da bu dergide dizi olarak yayınlandı. Hababam Sınıfı'nı da, isminin sakıncalı olması nedeniyle "Stepne" (Yedek Lastik) takma adıyla yazdı. Ocak 1953'de Devam adlı şiir kitabını çıkardı ve bu kitap da toplatıldı.
1961 Anayasası yürürlüğe girdikten sonra kendi adıyla yazı ye şiir yayınlayabilme olanağına kavuşan Rıfat llgaz Demokrat İzmir, Akbaba, Vatan, Yeni Gün, Yeni Ulus gibi yayın organların-da ve kimi edebiyat dergilerinde yazı yazabildi. Sınıf yayınlarını kurdu ve kendi kitaplarını yayınlayabildi. 1970'de Basım Şeref Kartını aldı.
1974'de emekli oldu. Doğum yeri olan Cide'ye yerleşti. 12 Eylül 1980 döneminde gözaltına alındı. 70 yaşında gerekçesiz sorguya çekildi ve gözaltında kaldı. Tutukluluğu sona erince İstanbul'da, oğlu Aydın llgaz ile birlikte ölümüne kadar yaşamaya başladı. Bu olaylar "Kırkyıl Önce Kırk Yıl Sonra" adlı kitabında anlatılır.
Onu hepimiz Hababam Sınıfı'nın yazarı olarak bildik. Altmış yayınlanmış kitabı olmasına karşın onun şairliğini, romancılığını ve öykü yazarlığını unutmamamız gerekir. Kitaplarında; çağdaş, ileri görüşlü, ulusumuzdan yana birlikteliği önerir.
Rıfat IIgaz, Sivas olaylarında arkdaşlarının dostlarının acısına dayanamayan duyarlılığı 7 Temmuz 1993 günü aramızdan ayrılmasına neden oldu.
Kimilerimiz çok tanımadı Ilgaz'ı, 'Hababam Sınıfı' filmlerinden ismini duyar oldu 80 sonrası kuşaklar.
68 döneminin gençliği elbet yakından bilir Ilgaz'ı dergilerin baş köşelerinden farklı farklı isimler ile okurdu!. Gençlik içinde öyküleri şiirleri söz edilir ve 68 hareketinin gençlik içindeki manevi duygular ile beslenmesini sağlardı.
Ilgaz'ın 'Habam Sınıfı' öyküsü, İlhan Selçuk'un 'Dolmuş dergisinde' yazmaya başlayacak ve öykü roman olarak devam ederek okuyucularının beğenisini alacaktır.
Ancak Ilgaz'ın şairliğinin yanında kendisini bu öyküyü yazma gereksinimi duyuran elbet bilinmeyen Öğretmenlik hayatıdır.
Yıllarca öğretmenlik yapacak hayatındaki Mahmut hoca, Şaban, Düdük karekterlerinin fikirleri doğacak ve gelecek kuşaklara güldürü ve mizahla o yılların zor koşullarına göre aydınlanma mücadelesi verecektir.
Ilgaz, Türk edebiyatının mizah mücadelesinin baş ustalarından dır aslında. Hayatı sürgün, hapislerle sürmüştür.
Çok söz etmeden biraz anlatır Rıfat Ilgaz dizelerinde kendini:
"Önce şiirde sevdim kavgayı
Özgürlüğü kelime kelime şiirde
Mısra mısra sevdim yaşamayı
Öfkeyi de sevinci de
Senin ışıklı günlerin
Benim iyimser dostlarım
Hepsi hepsi şiirde
Ne varsa yitirdiğim
Bütün bulduklarım şiirde
Kafiyeden önce gelen
Sevgilerimiz mi sade
Sürgün de var
Hapis de"
Ve Ilgaz, kendisi için "ben şaiirliğimin yanında Mizahçı doğmuşum..."der.
Atilla İlhan, Rıfat Ilgaz'ın Edebiyat'ın "Fedailer mangası" öncülerinden olduğunu belirtir dizelerinde.
Evet bende bu tanımın doğru olduğunu düşünüyorum.
Edebiyat tarimizin 'Fedaileri'de diyebiliriz Ilgaz, ustaya.
Bu sürecin 'fedailer sınıfı'ndandır aslında. O sınıfın emekçisi oldu hayatı boyunca sürgünde, hapisde, sansürlerde.
Hayatını, Türk halkının aydınlamasına, edebiyatına feda etmiş ve özveri ile yaşamıştır yaşamı boyunca.
Mal, mülk geridedir Ilgaz için, öncelik manevi mücadelenin önceliğidir felsefesinde.
Ilgaz'ın tanışma fırsatı bulduğu Nazım Hikmet, Ilgaz'dan bahseder: "Gençlerin içinde çok beğendiğim şairler var, hepsinin ismini aklımda tutamıyorum, isimleri henüz yer etmedi, ama şiirlerini pek beğeniyorum. Şöyle aklımda kalanları, sıra tefriki yapmadan sayayım: Dinamo, Suat Taşer, Rıfat Ilgaz, A. Kadir, Orhan Kemal, Saffet Irgat vesaire.."
Uğur Mumcu Ilgaz'ı 1991 yılında şöyle anlatır: "Neden yargılıyorlar Rıfat Ilgaz'ı, Nazım Hikmet'i, Mehmet Ali Aybar'ı? bir sosyal sınıfın diğer öteki sınıflara tahakkümü. anlatıyorlar..."
İşte "Koca Çınar" Rıfat Ilgaz'ın büyük hayatının o kısa öyküsü:
1911 yılında Kastamonu'nun Cide ilçesinde doğdu.. Şiir yazmaya ortaokul öğrencilik yıllarında başladı. İlk şiiri 27.07.1927'de, günlük Nazikter gazetesinde yayınlandı. Ayrıca; Açıkgöz (Kastamonu), Güzel İnebolu ve Güzel Tosya gazetelerinde şiirleri ve yazıları yayınlanmaya başladı. Lise yıllarında babasının ölümü nedeniyle ayrıldı. Yatılı olarak Kastamonu Muallim Mektebi'nde öğrenim gördü. 1930 yılında mezun oldu. Altı yıl süreyle Gerede, Akçakoca, Hendek ile Düzce arasında Gümüşova'da ilkokul öğretmenliği yaptı. Ankara Gazi Eğitim Enstitüsünü 1938'de bitirdi ve Adapazarı Ortaokulu Türkçe Öğretmenliğine atandı. 1939'da İstanbul Karagümrük Ortaokulunda Türkçe Öğretmenliğine başlayan llgaz'ın, yazı ve şiirleri büyük dergilerde yayınlanmaya başladı. 1940'da Gığır, Oluş, Ulus, Güneş, Yücel, Varlık, Hamle ve Yeni İnsanlık dergilerinde şiirleri çıktı ve aynı yıl Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümüne girdi. Haşan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel'le tanıştı. Ömer Faruk Toprak ile 9 Eylül 1942'de Yürüyüş dergisini çıkardılar. Bu dergide Orhan Kemal, Sait Faik, Cahit Irgat, A. Kadir, Nazım Hikmet (İbrahim Sabri) ile birlikte çalıştılar. 1943'de ilk kitabı "Yarenlik"i yayınladı. Şiirleri olağanüstü bir ilgi gördü. Ocak 1944'de "Sınıf" adlı şiir kitabı çıktı. Sıkıyönetim kararı ile toplatıldı. Pertev Naili Boratav "Sınıf" için:"Yeni Türk şiirine inanmayanlara, Rıfat llgaz'ın kitabını oku-yup anlamlarını dilemekten başka yapılacak birşey yoktur" diye yazdı.1945'de Gün dergisi çıktı. llgaz bu dergide sekreterdi. Bu dergide yazıları yayınlandı. Aziz Nesin'in Cumartesi dergisine ortak oldu. Seçici kurulda çalıştı. 1946'da Esat Adil, Sabahattin Ali ve Aziz Nesin ile birlikte Gerçek gazetesini çıkardılar. 1946 Ekim ayında Yığın dergisini Esat Adil ve Adil Yağcı ile birlikte çıkardılar.
Öğretmenliğe yeniden döndükten sonra Boğazlayan-Yozgat'a tayini çıktı. Hastalığı nedeniyle Validebağ Sanaturyumunda yattı. Şubat 1947'de Sabahattin Ali, Aziz Nesin ve Mim Uykusuz'un çıkardığı Markopaşa kadrosuna girdi. Sık sık kapatılan bu derginin daha sonraları sorumlu müdürlüğünü üstlendi. Malum Paşa, Merhum Paşa, Hür Markopaşa gibi dergilerin de sık sık adı değişiyordu.
1950'li yıllarda llgaz gazetecilik yapmaya başladı. Sakıncalı olduğundan, gazeteler ve dergiler imzalarına pek yer vermediler. 1952-1960'daTan gazetesinde dizgici-düzeltmen ve röportaj yazarı olarak çalıştı. Turhan Selçuk ve İlhan Selçuk'un çıkardığı Dolmuş dergisinde "Stepne" takma adıyla yazılar yazdı. Hababam Sınıfı, Pijamalılar (Bizim Koğuş), Don Kişot İstanbul'da bu dergide dizi olarak yayınlandı. Hababam Sınıfı'nı da, isminin sakıncalı olması nedeniyle "Stepne" (Yedek Lastik) takma adıyla yazdı. Ocak 1953'de Devam adlı şiir kitabını çıkardı ve bu kitap da toplatıldı.
1961 Anayasası yürürlüğe girdikten sonra kendi adıyla yazı ye şiir yayınlayabilme olanağına kavuşan Rıfat llgaz Demokrat İzmir, Akbaba, Vatan, Yeni Gün, Yeni Ulus gibi yayın organların-da ve kimi edebiyat dergilerinde yazı yazabildi. Sınıf yayınlarını kurdu ve kendi kitaplarını yayınlayabildi. 1970'de Basım Şeref Kartını aldı.
1974'de emekli oldu. Doğum yeri olan Cide'ye yerleşti. 12 Eylül 1980 döneminde gözaltına alındı. 70 yaşında gerekçesiz sorguya çekildi ve gözaltında kaldı. Tutukluluğu sona erince İstanbul'da, oğlu Aydın llgaz ile birlikte ölümüne kadar yaşamaya başladı. Bu olaylar "Kırkyıl Önce Kırk Yıl Sonra" adlı kitabında anlatılır.
Onu hepimiz Hababam Sınıfı'nın yazarı olarak bildik. Altmış yayınlanmış kitabı olmasına karşın onun şairliğini, romancılığını ve öykü yazarlığını unutmamamız gerekir. Kitaplarında; çağdaş, ileri görüşlü, ulusumuzdan yana birlikteliği önerir.
Rıfat IIgaz, Sivas olaylarında arkdaşlarının dostlarının acısına dayanamayan duyarlılığı 7 Temmuz 1993 günü aramızdan ayrılmasına neden oldu.
KÖŞE YAZISI YORUMLARI
Bu içeriğe kayıtlı yorum bulunamadı...
Bu içeriğe ait yorum yok. İlk ekleyen siz olmak ister misiniz?
YAZARIN DİĞER YAZILARI
ANKET
